Podtytuł:
W laboratoriach Chin i Hiszpanii rodzą się chimery człowiek-zwierzę. Czy to przełom w transplantologii, czy nieetyczna gra w Boga? Świat nauki jest podzielony, a prawodawcy nie nadążają za postępem.
Wprowadzenie
W kwietniu 2021 roku prestiżowe czasopismo „Cell” opublikowało badania, które wstrząsnęły światem nauki. Międzynarodowy zespół pod kierownictwem prof. Juana Carlosa Izpisúi Belmonte (Instytut Salka, USA) poinformował o stworzeniu pierwszych żywych embrionów zawierających komórki człowieka i makaka. Eksperyment przerwano po 20 dniach, ale pytania pozostały: dokąd zmierzamy?
Część 1: Jak stworzono hybrydę?
Metoda CRISPR i komórki iPS
Naukowcy wykorzystali:
- Technologię CRISPR-Cas9 – by „wyłączyć” geny odpowiedzialne za rozwój konkretnych narządów u małpich embrionów
- Ludzkie indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste (iPS) – które wstrzyknięto do zmodyfikowanych embrionów
Skutek: Komórki człowieka zaczęły tworzyć struktury:
✔ Naczyń krwionośnych
✔ Tkanki nerwowej (w tym prekursory neuronów)
✔ Zarodków serca i wątroby
Dlaczego akurat makaki?
Małpy człekokształtne są ewolucyjnie najbliższe ludziom – ich embriony lepiej „przyjmują” ludzkie komórki niż np. świnie (wcześniejsze eksperymenty z 2017 roku).
Część 2: Cele vs. Zagrożenia
Argumenty „ZA”:
🔬 Rewolucja w transplantologii – hodowla ludzkich narządów w zwierzętach mogłaby zlikwidować kolejki przeszczepów (obecnie np. 17 osób dziennie umiera w USA czekając na nerki).
Testowanie leków – chimery pozwoliłyby badać skuteczność terapii nowotworowych bez ryzyka dla pacjentów.
Czarne scenariusze:
Nieprzewidywalne mutacje – w 2019 roku w Chinach narodziły się pierwsze zmodyfikowane genetycznie dzieci (eksperyment He Jiankui). Czy hybrydy to kolejny krok w niekontrolowanej ingerencji w DNA?
Problem świadomości – co jeśli ludzkie komórki rozwiną się w mózgu małpy? Powstanie istota o nieznanym statusie etycznym („Czy taką hybrydę można zabijać?” – pytają filozofowie).
Część 3: Gorący spór etyczny
Stanowiska:
- Kościół Katolicki: „To naruszenie sacrum życia” (Kongregacja Nauki Wiary, 2022)
- Transhumaniści: „Natura nigdy nie była etycznym wyznacznikiem” (Zoltan Istvan, „The Transhumanist Wager”)
- Rządy: Hiszpania i Chiny prowadzą badania, podczas gdy USA zakazuje finansowania takich projektów z budżetu federalnego (NIH, 2023)
Ciekawostka:
W 2023 roku japoński zespół Hiromitsu Nakauchi otrzymał zgodę na hodowlę ludzkiej trzustki w embrionach szczurów – pierwszy taki przypadek w historii.
Część 4: Co nas czeka?
Przewidywania na 2030 rok:
- Pierwsza przeszczepiona wątroba wyhodowana w świni (prognoza „Nature Biotechnology”)
- Nowe prawodawstwo – UE pracuje nad dyrektywą o „gatunkowych chimerycznych organizmach”
- Czarny rynek – doniesienia o nielegalnych eksperymentach w krajach Azji Południowo-Wschodniej
Źródła naukowe:
- Tan T. et al. (2021) – „Chimeric contribution of human extended pluripotent stem cells to monkey embryos ex vivo”, Cell, DOI: 10.1016/j.cell.2021.03.020
- Nakauchi H. (2019) – „Interspecies organogenesis”, Nature, DOI: 10.1038/s41586-019-1590-6
- NIH Report (2023) – „Ethical Issues in Human-Animal Chimera Research”, gov link
- UNESCO (2022) – „Global Ethics Observatory”, portal.unesco.org
Zostaw odpowiedź